Bảo quản áo dài và khăn lụa tơ tằm: giặt, phơi, là và cất giữ đúng cách

Nhiều người mua một chiếc áo dài lụa rồi chỉ dám mặc vài lần mỗi năm, vì sợ giặt hỏng. Có người gửi tiệm giặt khô mỗi lần mặc, có người để nguyên trong túi ni lông suốt mấy mùa. Thực ra lụa tơ tằm là sợi tự nhiên đã được con người dùng hàng nghìn năm, trước cả khi có máy giặt hay hóa chất tẩy rửa. Nó cần sự nhẹ tay chứ không cần những thủ tục phức tạp.

Bài viết này đi lần lượt qua bốn việc: giặt, phơi, là và cất giữ. Mỗi phần chỉ nêu những điều thực sự tạo ra khác biệt, để bạn có thể mặc lụa thường xuyên hơn mà vẫn giữ được màu và độ mềm của nó.

Hiểu vì sao lụa cần chăm sóc riêng

Tơ tằm là sợi protein, gần giống với tóc người. Những gì làm hại tóc cũng làm hại lụa: nước quá nóng, xà phòng có tính kiềm mạnh, chất tẩy chứa clo, ánh nắng gay gắt và sự cọ xát thô bạo. Khi ướt, sợi tơ yếu hơn lúc khô, nên việc vắt xoắn dễ làm sợi đứt ngầm, sau vài lần giặt vải sẽ xuất hiện những vệt mỏng hoặc bạc màu.

Ngoài ra, lụa được nhuộm bằng những gam màu sâu thường dễ phai hơn vải tổng hợp. Điều đó không có nghĩa là lụa kém bền, mà là thuốc nhuộm bám vào sợi protein theo cách khác, cần được giữ ổn định bằng nước mát và thời gian ngâm ngắn.

Giặt lụa tơ tằm tại nhà: từng bước cụ thể

Trước tiên, hãy đọc nhãn. Nếu nhãn ghi “chỉ giặt khô”, thường là do áo có lớp lót, đường viền hoặc phụ liệu không chịu được nước, hãy tôn trọng hướng dẫn đó. Với khăn lụa và phần lớn áo lụa trơn một lớp, giặt tay tại nhà là cách nhẹ nhàng và an toàn nhất.

• Nước: dùng nước mát hoặc hơi ấm, không quá 30 độ C. Nước nóng làm co sợi và phai màu.
• Chất giặt: chọn loại dịu nhẹ có độ pH trung tính, tốt nhất là loại dành riêng cho lụa và len. Có thể dùng một chút dầu gội dịu nhẹ nếu không có sẵn. Tuyệt đối không dùng thuốc tẩy, bột giặt thông thường hay nước giặt có enzyme phân hủy protein.
• Ngâm: chỉ ngâm khoảng ba đến năm phút. Ngâm lâu dễ làm màu loang ra.
• Giặt: nhúng lên xuống và bóp nhẹ bằng lòng bàn tay, không chà, không vò. Chỗ bẩn ở cổ áo, nách áo có thể dùng đầu ngón tay day nhẹ.
• Xả: xả hai đến ba lần bằng nước mát cho sạch xà phòng. Lần xả cuối có thể thêm vài giọt giấm trắng để trung hòa cặn kiềm và giúp vải bóng lại.

Giặt riêng từng món, nhất là lần đầu. Áo dài màu đậm như đỏ đô, xanh cổ vịt hay tím than rất dễ ra màu, đừng giặt chung với khăn màu sáng.

Có nên giặt lụa bằng máy không

Một số máy giặt có chế độ giặt tay hoặc giặt lụa với vòng quay rất thấp. Nếu bắt buộc phải dùng máy, hãy cho sản phẩm vào túi giặt lưới, chọn nước lạnh và tắt chế độ vắt. Tuy vậy, với áo dài và khăn lụa quý, giặt tay vẫn là lựa chọn nên ưu tiên.

Làm khô và phơi lụa sao cho không bạc màu

Sau khi xả, đừng vắt. Hãy trải sản phẩm lên một chiếc khăn bông sạch, cuộn tròn lại rồi ấn nhẹ để khăn bông hút bớt nước. Đây là cách làm khô nhanh mà không làm xoắn sợi.

Tiếp theo, phơi trong bóng râm, nơi thoáng gió. Ánh nắng trực tiếp là kẻ thù lớn nhất của lụa màu: chỉ vài buổi phơi nắng gắt có thể làm vải ngả vàng hoặc bạc màu không đều. Áo dài nên treo trên móc có vai tròn bản rộng, lộn trái áo để mặt phải không tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng. Khăn lụa có thể vắt nhẹ lên thanh phơi tròn hoặc trải phẳng.

Không dùng máy sấy quần áo. Nhiệt độ cao trong lồng sấy làm sợi tơ co lại, giòn đi và mất độ bóng tự nhiên.

Là lụa đúng nhiệt độ và đúng thời điểm

Thời điểm tốt nhất để là lụa là khi vải còn hơi ẩm, chưa khô hẳn. Lúc đó các nếp nhăn dễ phẳng mà không cần nhiệt cao. Nếu lụa đã khô, dùng bình xịt phun sương nhẹ đều lên mặt trái rồi chờ một chút.

• Để bàn là ở chế độ “Silk” hoặc mức nhiệt thấp nhất.
• Luôn là ở mặt trái. Với lụa satin tơ tằm bóng, là mặt phải dễ để lại vệt sáng loáng.
• Đặt một tấm vải cotton mỏng lót giữa bàn là và lụa để phân tán nhiệt.
• Không phun nước trực tiếp khi đang là trên mặt phải, vì có thể để lại vết loang.
• Di chuyển bàn là nhẹ, không ấn lâu một chỗ.

Bàn là hơi nước cầm tay là một công cụ rất hợp với áo dài. Chỉ cần treo áo lên và lướt hơi nước cách mặt vải vài phân, các nếp nhăn ở tà áo sẽ phẳng mà vải không bị ép.

Cất giữ áo dài và khăn lụa qua mùa ẩm

Khí hậu nồm ẩm, nhất là ở miền Bắc vào cuối xuân, là lúc lụa dễ bị mốc đốm và ố vàng nhất. Việc cất giữ đúng quan trọng không kém việc giặt.

Luôn giặt sạch trước khi cất. Mồ hôi và nước hoa còn sót lại trên vải sẽ oxy hóa theo thời gian, để lại vệt vàng rất khó tẩy. Chờ áo khô hoàn toàn rồi mới cho vào tủ.

Không cất lụa trong túi ni lông kín. Ni lông giữ hơi ẩm và không cho vải thở, dễ sinh mốc. Hãy dùng túi vải cotton hoặc túi vải không dệt thoáng khí. Áo dài nên treo bằng móc vai tròn, không gấp nhiều nếp; nếu buộc phải gấp, lót giấy lụa không axit vào các nếp gấp và thỉnh thoảng gấp lại theo đường khác để vải không bị hằn.

Khăn lụa có thể cuộn quanh một ống giấy bọc giấy lụa, hoặc gấp lỏng trong hộp có lót giấy. Cách cuộn giữ khăn không bị hằn nếp, rất hợp với khăn lụa vuông khổ lớn.

Chống mối mọt và ẩm mốc

Thay vì băng phiến có mùi hắc, bạn có thể dùng túi thơm gỗ tuyết tùng, nụ oải hương khô hoặc vỏ quế, đặt cạnh chứ không đặt trực tiếp lên vải. Gói hút ẩm silica gel cũng hữu ích trong mùa nồm. Vài tháng một lần, hãy lấy lụa ra hong gió ở nơi râm mát để vải thoáng hơi.

Xử lý nhanh những sự cố thường gặp

Vết nước loang: làm ẩm đều cả mảng vải quanh vết bằng bình xịt, rồi để khô tự nhiên hoặc là ở mặt trái. Vết loang thường biến mất khi toàn bộ vùng vải khô đồng đều.

Vết dầu mỡ: rắc một ít bột ngô hoặc phấn rôm lên vết, để vài giờ cho bột hút dầu, phủi đi rồi giặt tay như bình thường.

Vết mồ hôi ố vàng: ngâm vùng ố trong nước mát pha một chút giấm trắng khoảng mười phút, rồi giặt tay nhẹ. Vết lâu ngày nên mang tới cơ sở giặt khô chuyên xử lý lụa.

Vải xỉn, mất độ bóng: lần xả cuối với vài giọt giấm trắng thường giúp lụa lấy lại ánh bóng, vì giấm trung hòa cặn xà phòng bám trên sợi.

Với vết bẩn khó như rượu vang, cà phê hay mực, đừng cố chà xát. Thấm nhẹ bằng khăn giấy và mang tới tiệm giặt khô càng sớm càng tốt.

Thói quen nhỏ giúp lụa bền lâu

Xịt nước hoa và thoa kem dưỡng trước khi mặc áo lụa, chờ khô rồi mới mặc. Tháo trang sức có móc nhọn trước khi quàng khăn lụa để tránh móc sợi. Sau mỗi lần mặc, treo áo ra nơi thoáng vài giờ trước khi cất.

Tại Laviera, mỗi sản phẩm đều kèm thẻ hướng dẫn bảo quản riêng theo loại lụa và độ dày momme. Lụa được chăm sóc đúng cách sẽ mềm hơn theo năm tháng, và nhiều chiếc áo dài lụa tơ tằm hoàn toàn có thể trở thành món đồ được truyền lại cho thế hệ sau.